Kazachstan: werk en dankbaarheid

Het is midden in de nacht als ik begin maart 2015 in Almaty uit het vliegtuig stap op weg ga naar mijn hotel. Almaty ligt in Kazachstan, een immens land ver weg … Ik heb als westerling ietwat andere gelaatstrekken. Ik ben gevraagd een training te verzorgen over aspecten van leiderschap en organisatiecultuur. Ik ga dankbare mensen ontmoeten, weet ik  nu achteraf.

In ons volgeworkshopte en vetgetrainde zogenaamd ontwikkelde westen zijn er opleidingsonderwerpen die wij al lang niet meer tot ons nemen. We weten ze allemaal al. De meesten van ons kennen zo langzamerhand alle beginselen van goed leiderschap. Dat daar niet altijd naar gehandeld wordt, is helaas een tweede. Maar, we weten het wel! Veel deelnemers aan cursussen, seminars en workshops doen dat omdat de baas dat zegt, of gewoon als onderbreking van de sleur van het dagelijkse werk. Hier zijn we zo verwend dat ik soms gelaten mensen op een training krijg, ‘moeten we nou alweer’ en ‘het zal mij wel weer benieuwen’, en ‘het wordt vanzelf 5 uur’, ‘er verandert hier toch nooit wat’. Opmerkelijk toch, dat naarmate we meer krijgen, onze dankbaarheid met het gebodene lijkt af te nemen ….

Na een lange periode waarin voor de mensen in deze voormalige sovjet-staat alles wérd bepaald, is er nu verwondering ‘wat mooi, nooit geweten dat dit bestond’. Stel je voor: een groep mensen met  vierkante, stevige, russische hoofden en stoere Djengis Khan-achtige gelaten. Vrouwen en mannen die nauwelijks gewend zijn om zélf inbreng te mogen hebben en interactief te werken tijdens een cursus, voor ons inmiddels zo gewoon geworden! Ik begin me iets minder buitenlander te voelen, want dat bén je daar, zichtbaar! Ik snap ineens hoe een Syriër zich moet voelen als die voor het eerst in ons land komt. Ik neem me voor in Nederland genuanceerder naar ‘anderen’ te kijken.

Hun enthousiasme in de training slaat over op mij. Mijn toehoorders komen ‘zichtbaar in beweging’ en  durven meer te zeggen. Ik ontmoet dankbaarheid voor vormen en inhouden waarvoor wij allang onze neus optrekken. Ineens ben ik trots op mijn vak en mijn ‘zin’. Enthousiasme en dankbaarheid leiden tot versneld leren: ze zorgen dat je razendsnel kunt verwerven wat je achterloopt.

We voeren ‘s avonds aan tafel mooie gesprekken over waardevol leven en ‘van betekenis zijn en weten’. Ik ben Nederlander, ik ben zzp-er, ik ben beroepscoach, ik ben echtgenoot, vader en opa, ik ga voor een menswaardiger wereld … Ik kan het er onmogelijk niet over hebben! En ineens voel ik het ‘universele’ en ben ik mens onder de mensen, ongeacht ras, huidskleur, sociale achtergrond.

Of eetgewoonten. Een keer moest ik met gesloten ogen en een klam voorhoofd ‘iets’ uit mijn  mond halen.

Wat heeft deze reis mijzelf eigenlijk gebracht?

Ik heb mijn beeld bijgesteld over ontwikkelingsniveau van mens en samenleving in Kazachstan. Uit dankbaarheid word ik de laatste middag meegenomen een moderne skipiste op. Ik kijk mijn ogen uit over een prachtig wit landschap. Ineens heb ik op 3000 meter hoogte een muts op mijn hoofd en een adelaar op mijn arm. Voor de foto. Commercieel toerisme. In 2017 vinden winterspelen plaats in Almaty: nu al prachtige en hypermoderne voorzieningen. De wereld is zo ‘groot’ dus niet meer. De ‘afstanden’ tussen mensen kunnen door mijn gevoel voor en werken aan saamhorigheid en dankbaarheid uiterst gering worden.

Ik neem afscheid op alweer een onmogelijk tijdstip, op weg naar mijn jetlag.

‘Dank je wel, kom je snel terug voor meer?’